ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ САЯСИ ҚУДАЛАУДЫҢ 2026 ЖЫЛҒЫ 1–31 ШІЛДЕДЕГІ ЖАҒДАЙЫНА МОНИТОРИНГ

1 шілде, Алматы қаласы, белсенді С. Закирова «AMANAT» партиясына, сондай-ақ «Әділет» партиясының құқықтық мирасқоры деп болжамды саналатын ұйымға сотқа дейінгі талап-арыз жолдап, ішкі тергеу жүргізуді, мүліктік залалды өз еркімен өтеуді және моральдық зиянды өтеуді талап етті[1].

1 шілде, Қостанай қаласы, Ілияс Айтжан, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 174-бабы, белсенді ұсталып, тергеу изоляторына қамалды. Айтжан тәуелсіз саяси партияларды тіркеуді, сондай-ақ сөз бостандығы мен бейбіт жиналыстар өткізу құқығын жақтап, интернетте тиісті жазбаларды жариялап, репостармен бөліскен болатын[2].

2 шілде, Байқоңыр қаласы, 1979 жылы туылған Қазақстан азаматы Р. Белов, тату-суретші болып жұмыс істеген, Ресей аумағына алдап шақырылып, тыңшылық жасады деген айыппен ұсталды. Ол Ресейдің Украинадағы әскери агрессиясына қарсы болған. Оған белгісіз біреуге құпия ақпарат берді деген айып тағылып отыр. Қазіргі уақытта ол Орынбор қаласындағы тергеу изоляторында қамауда ұсталуда[3].

2 шілде, Астана қаласы, Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы күшіне енді. «Құқықтық медиа-Орталық» ұйымының Мәдениет және ақпарат министрлігіне қарсы ісі бойынша өткен алдын ала тыңдау барысында, сот заңды кез келген жолмен түсіндіруге болатынын көрсетіп берді. Нақтырақ айтқанда, мемлекеттік емес бұқаралық ақпарат құралдарына бөлінген бюджет қаражатының жалпы көлемін жариялаудан бас тартуға қатысты даулы іс[4].

2 шілде, Алматы қаласы, Г. Бажкенова, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 274, 214 және 189-баптары бойынша айып тағылып, үйқамаққа алынған. Іс бойынша он бір адам жәбірленуші ретінде көрсетілген. Сот отырысы ашық түрде өтті, алайда БАҚ өкілдері бөлек трансляция бөлмесіне орналастырылды, телеэкраннан шыққан дыбыстың сапасы өте нашар болды. Прокурор айыптау актісін оқып берді, Г. Бажкенова өзін кінәлі деп мойындамады[5].

2 шілде, Астана қаласы, «Amanat» партиясы Құрылтай депутаттарын сайлауға қатысудан ресми түрде бас тартты. Орталық сайлау комиссиясының төрағасы Н. Әбдіров осыған байланысты мәлімдеме жасады[6].

2 шілде, Қызылорда қаласы, Г. Серікбаева, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 174-бабының 1-бөлігі, сот белсендіні ұлтаралық араздықты қоздыру бойынша кінәлі деп танып, үш жылға бас бостандығынан айыру жазасын шешті. Қытаймен визасыз режимге және Ресейдің Украинаны басып алуына қатысты Facebook желісінде жарияланған сын сипаттағы оның жазбалары, сот үкіміне негіздеме болды[7].

2 шілде, Атырау қаласы, О. Вертинская, Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 73-3-бабы, әкімшілік сот журналисті кінәлі деп танып, оған 778 500 теңге көлемінде айыппұл салды. Негіздеме: Instagram-дағы «Budet Grom» парақшасында жалған деп танылған ақпаратты жариялауы [8].

2 шілде, Нью-Йорк қаласы, АҚШ, Human Rights Watch: «Қазақстан билігі сөз бостандығын, бірлестік құру және бейбіт жиындар өткізу бостандығын айтарлықтай шектеуді жалғастырды. Мемлекет үкіметті сынаушыларды «экстремизм» туралы тым кең әрі бұлыңғыр айыптар бойынша қудалауды жалғастырып келеді» [9].

3 шілде, Алматы қаласы, ҚР Қылмыстық кодексінің 274-бабы, 3-бөлігі бойынша айыпталған, адвокат А. Молдахановтың соты кезінде журналистер шығу жолының жабылып қалғанына шағымданды. «Сот қызметкерлері журналистердің құқықтарын шектеп, сот ғимаратынан шығуымызға және жұмысымызды атқаруымызға кедергі келтірді. Мұндай жағдай кеше болды, бүгін тағы да қайталанды» [10].

4 шілде, Алматы қаласы, KazTAG журналистерінің ісімен айналысып жүрген бірнеше адвокат өздерінің WhatsApp аккаунттарының бұзылғанын хабарлады[11].

4 шілде, Алматы қаласы, О. Сүлеймен, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 249, 189, 190, 296 және 385-баптары. «Судья Бақырбаев қамауда ұстау мерзімін алты айға да, он екі айға да өз қаулысымен ұзартпаған, сол себепті Олжас қазіргі уақытта қамауда заңсыз отыр», — деп мәлімдеді қорғаушы адвокаттар[12].

6 шілде, Лондон қаласы, И. Петрушова былай деп хабарлады: «WhatsApp бұғатталғаннан кейін ұялы телефоныма спам-қоңыраулардың нөпірі түсе бастады. Алғашқыда 121 қоңырау келіп үлгерді, ал спам 545-ші қоңыраудан кейін тоқтады. Қоңыраулар әртүрлі елдерден — АҚШ, Хорватия, Литва, Кипр, Дания, Украина, Франция, Чехия және Болгариядан — келіп түсті, олардың арасында тек британдық нөмірлер болған жоқ» [13].

6 шілде, Вашингтон, АҚШ, Freedom House ұйымының жыл сайынғы рейтингінде Қазақстан тағы да «еркін емес» елдер қатарына еніп, мүмкін болатын 100 ұпайдың 37-сін жинады. «Адамдарды интернет- белсенділігі үшін, атап айтқанда, халықаралық адам құқықтары стандарттарымен қорғалатын іс-әрекеттері үшін жазалай ма?» мәселесі бойынша Қазақстан мүмкін болатын 6 ұпайдың тек 2-ін алды[14].

7 шілде, Алматы қаласы, бірқатар тәуелсіз журналистер — Л. Ахмедьяров, А. Ниязов, Н. Құмысбаева, *Respublika.kz.media* басылымының бас редакторы И. Петрушова, сондай-ақ *KazTAG* журналистері мен редакторлары А. Субботина, Д. Абдулбакиева және Л. Галеева — өздерінің WhatsApp аккаунттарының бұзылғаны немесе бұғатталғаны туралы хабарлады. WhatsApp-тан бөлек, Л. Ахмедьяровтың Instagram парақшасы да бұғатталып, Facebook-ке кіру кезінде қиындықтар туындады[15].

7 шілде, Орал қаласы, Б. Өтебаев былай деп хабарлады: «Қалалық әкімшілік ғимаратының алдында аштық жариялаған кезімде полиция мені ұстап, бейбіт жиындар мен жеке пикеттер туралы заңнаманы бұздың деп айыптады». Полиция белсендіге ескерту жасап, кейінірек оны босатты[16].

7 шілде, Астана қаласы, «Erkindik Qanaty» қоры 2025 жылғы 23 тамызға белгіленген Құрылтай сайлауына бақылау жүргізбейтіні туралы мәлімдеме жасады, бұған құқық қорғау органдарының қазіргі тәжірибесі сайлау учаскелеріндегі байқаушылардың рөлін іс жүзінде тек формалды түрде қатысумен шектеп қоятыны себеп болды[17].

7 шілде, Астана қаласы, үш ұйым — «Еуразиялық интеграция институты» ЖШС, «DATAmetrics» ЖШС және «Қоғамдық саясат институты» — Орталық сайлау комиссиясына құжаттар тапсырып, Құрылтай сайлауына қатысты сауалнамалар жүргізуге рұқсат алды [18].

7 шілде, Алматы қаласы, белсенділер С. Закирова, А. Ильяшев және М. Тұрымбетов «Наше право» («Біздің құқығымыз») саяси партиясының құрылатынын тағы да жариялады. Партия зейнеткерлік жасты төмендету, бұрынғы уақыт белдеулерін қалпына келтіру және басқа да мәселелер бойынша науқан жүргізуді көздеп отыр[19].

8 шілде, Қостанай қаласы, «Nasha Gazeta» басылымының Instagram парақшасына авторлық құқықты бұзуға қатысты көптеген шағым түсіп, соның салдарынан жазбалар өшірілді. Бұл әрекеттердің артында тұрған адам 1000 АҚШ доллары көлемінде төлем жасауды ашық талап етуде[20].

8 шілде, Орал қаласы, «Uralskaya Nedelya» басылымы Instagram желісінде Президент Тоқаевтың өкілеттік мерзімінің қайта есептелуіне қатысты жаңалық жариялады. Адамдар биліктің шексіз уақытқа созылуына қарсылықтарын жаппай білдірді. «don pedro» есімді біреудің шағымынан кейін, аккаунттар таңертеңге қарай бұғатталды[21].

8 шілде, Астана қаласы, Бас прокуратура Құрылтай сайлауына дайындық рәсімдерін айқындады. Партиялық тізімдерді ұсыну және тіркеу 23 шілдеге дейін жалғасады, содан кейін сайлау науқаны кезеңі басталады[22].

8 шілде, «Шекарасыз тілшілер» (RSF) ұйымы журналист А. Садықовтың өлтірілуін журналистерге қарсы трансұлттық қуғын-сүргін туралы баяндамаға енгізіп, «Ұлттық қауіпсіздік журналистикаға қарсы қару ретінде» («National Security as a Weapon Against Journalism») атты талдаулық есепті жариялады [23].

9 шілде, Черногория, #NeMolchi адам құқықтарын қорғау қозғалысы дамудың жаңа кезеңі — «NeMolchi Network»-қа өтті, Черногорияда халықаралық «Ne Molchi» қорының іске қосылғанын жариялады[24].

9 шілде, Алматы қаласы, Г. Бажкенова, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 274, 214 (2-бөлік) және 189 (4-бөлік) баптары, үйқамақта отырған, Бостандық ауданының №2 сотында оның ісі бойынша сот отырысы жалғасты. Отырыс басында сотталушыдан Қылмыстық кодекстің 189-бабы (ұйымдасқан топ жасаған бөтеннің мүлкін иемдену немесе ысырап ету) бойынша тағылған айыпқа қатысты жауап алынды. Үзілістен кейін, денсаулығының нашарлауына байланысты Г. Бажкенованы жедел жәрдем көлігі алып кетті[25].

9 шілде, Алматы қаласы, Құрылтайға қатысты сайлауды бақылау науқанының басталғаны туралы хабарландыру жариялағаннан кейін «Жас сайлаушылар лигасы» ұйымының Instagram-дағы парақшасы бұғатталды, MISK директоры И. Медникова хабарлады [26].

9 шілде, Астана қаласы, Қазақстандағы белсенділер мен құқық қорғаушылар мемлекет басшысы Қ. Тоқаевқа үндеу жолдап, Адам құқықтары жөніндегі уәкіл А. Ластаевтың 2023–2026 жылдар аралығындағы жұмыс нәтижелерінің қанағаттанарлықсыз екенін алға тартумен, оның қызметтен кетуін талап етті[27].

10 шілде, Алматы қаласы, ҰҚК тергеу изоляторы, С. Боқаев, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 340-бабының 3-бөлігі және 190-бабының 4-бөлігі, үш айға қамауға алынған, тергеу соты белсендіні қамауда ұстау мерзімін 18 тамызға дейін ұзартты. Ол қомақты көлемдегі қаражатты жымқыру, жалған ақпарат тарату және Алматыдағы Баум тоғайында ағаштарды кесуді ұйымдастыру ісіне қатысты күдікке ілінген. Адвокаты Р. Өтепов хабарлады.[28].

11 шілде, Қарағанды қаласы, «Әділет» партиясының Қарағанды облыстық филиалының өкілі Г. Қожахметова азаматтармен сұхбаттасудан бас тартты. Азаматтар өз мәселелерін жеткізу үшін жиналған болатын, алайда ол: «Тіркеліңіздер», – деп қысқа жауап қайырды [29].

11 шілде, Алматы қаласы, А. Ильяшев былай деп хабарлады: «Бүгін Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сот «Қазақстанның «Азат» демократиялық партиясы» қоғамдық бірлестігін мәжбүрлеп тарату туралы шешімге шағымдану мерзімін қалпына келтіру жөніндегі менің өтінішімді қанағаттандырудан бас тартты» [30].

12 шілде, Лондон қаласы, И. Петрушова хабарлады: «Respublika Media»-ның әлеуметтік желідегі парақшаларына шабуыл басталды, авторлық құқықты бұзу сылтауымен YouTube-тен екі бейнеролик алынып тасталды, ал үшіншісі де жойылу қаупіне ұшырап тұр, арнаны толық өшіру қауіпі қазір де бар» [31].

12 шілде, Қарағанды облысы, У. Мағзұмова, С. Лебедева және Осакаровка ауданындағы Молодежный кентінің басқа тұрғындары Президент Қ. Тоқаевқа орталық қазандыққа қосылу мәселесінде көмек сұрап, бейнеүндеу жазды[32].

12 шілде, Қостанай қаласы, облыстық мәслихат депутаты А. Серғазинова Жангелді аудандық сотының журналист Б. Ахметбектің ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтіруге қатысты, ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 73-3-бабы бойынша істі тоқтату туралы 2026 жылғы 25 маусымдағы қаулысына қарсы шағым түсіріп, соттан іске белсенді қатысуды талап етті[33].

13 шілде, Алматы қаласы, экстрадициялауды күту кезеңінде қамауда отырған шешенстандық босқын М. Мовлаевтың қамауда ұстау мерзімі тағы да ұзартылып, жалпы мерзім 20 айға жетті, бұған дейін мұндай қамау мерзімі әдетте бір жылдан аспайтын. М. Мовлаев Қазақстандағы БҰҰ Босқындар ісі жөніндегі жоғарғы комиссары басқармасының (UNHCR) кеңсесіне босқындарды қоныстандыру бағдарламасына енгізу туралы өтінішпен жүгінді[34].

13 шілде, Алматы қаласы, В. Воронцов, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 302 және 296-баптары, бұрынғы діни қызметкер психиатриялық ауруханадан тергеу изоляторына қайта ауыстырылды. Дәрігерлер одан психикалық ауытқу белгілерін анықтаған жоқ және мәжбүрлі психиатриялық емдеу шараларын қолданудан бас тартты[35].

13 шілде, Алматы қаласы, «Elmedia» ақпараттық ресурсы мен оның журналистерінің жеке парақшаларына қарсы ауқымды науқан басталды. «John Wick Photography» лақап атын қолданатын бот бір реттік электрондық пошта мекенжайлары арқылы жаппай шағымдар жолдап жатыр», — деп хабарлады А. Шәріпбаев[36].

13 шілде, Алматы қаласы, ҰҚК тергеу изоляторы, С. Боқаев, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 340-бабының 3-бөлігі және 190-бабының 4-бөлігі, үш ай мерзімге қамауға алынған. Қазақстандық белсендіге қатысты қылмыстық іс бойынша тергеу амалдары аяқталды, енді іс сотқа жолданады деп күтілуде[37].

14 шілде, Алматы қаласы, А. Мамешова, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 274-бабы 2-бөлігі, судья Ж. Құсайынов екі жылға бас бостандығын шектеу жазасына кесті, сондай-ақ оған қоғамдық қызметпен айналысуға және жарияланымдар жасауға бес жылға тыйым салынды. Айжан «Facebook» желісінде «жалған ақпарат» жариялағаны үшін кінәлі деп танылды[38].

14 шілде, Алматы қаласы, А. Молдахан, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 274-бабы 3-бөлігі, сот адвокат әрі блогерді көрінеу жалған ақпарат таратуға айыпты деп танып, оны екі жыл алты айға бас бостандығынан айыру жазасына кесті, іс оның оқиғаға қатысты өз нұсқасын баяндап, қатаң айыптаулар айтқан бейнежазбасына байланысты қозғалған болатын[39].

14 шілде, Алматы қаласы, А. Ерекенов, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 456-2-бабының 3-бөлігі, 60 550 теңге көлемінде айыппұл, сот эко-белсендіні жалған ақпарат жариялауға кінәлі деп таныды, ол 2026 жылғы 28 маусымда «Almaty Superski» тау курортының құрылысына қатысты қоғамдық тыңдауларға наразылығын білдірген жазбаны Instagram желісінде жариялаған болатын[40].

15 шілде, Орал қаласы, белсенді М. Ескендірова әкімдік ғимаратының жанында жеке пикет өткізді, бұл ашық аштық жариялау акциясының бастауы ретінде жарияланды, ол осы арқылы қазақстандықтардың бейбіт жиындар өткізу бостандығы құқығының кеңінен шектелуіне қарсы өз ұстанымын білдірді[41].

15 шілде, Астана қаласы, сот «Құқықтық медиа-Орталық» қоғамдық қорының Мәдениет және ақпарат министрлігіне қарсы талап-арызын қанағаттандырудан бас тартты. Осылайша, сот ведомствоның жекеменшік бұқаралық ақпарат құралдарына бөлінген бюджеттік гранттардың жалпы сомасын жариялаудан бас тарту шешімін заңды деп таныды. Негіздеме: Сұратылған деректер шектеулі қолжетімділіктегі ақпарат санатына жатқызылады[42].

15 шілде, Алматы қаласы, журналистерге қарсы шабуылдар жалғасып жатыр, журналист Динара Егеубаеваның Facebook парақшасы бұғатталды. Құрылтай сайлауы қарсаңында Ақорда тәуелсіз журналистерді қудалауды күшейтуде[43].

16 шілде, Алматы қаласы, «Құрылтай сайлауы аясында С. Боқаевты қылмыстық қудалау, Мәлімдеме» тақырыбында баспасөз мәслихаты өтті. Сөз сөйлеген М. Адам, В. Дворецкий және А. Ильяшев С. Боқаев пен бейнеоператор Ұ. Нүсіпқожаның денсаулық жағдайына қатысты алаңдаушылық білдірді, олар Боқаевқа тағылған айыптарға — атап айтқанда, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 340-бабының 3-бөлігі мен 190-бабының 4-бөлігі бойынша айыптарға — қатысты жағдайлардың кездейсоқ емес болып көрінетінін атап айтты [44].

16 шілде, бас редактор Т. Дооров былай деп хабарлады: «Бүгін «Азаттық» редакциясының 11 журналисінің аккредитациясының мерзімі аяқталады. Оны ұзарту туралы өтініштер мамыр айының ортасында-ақ тапсырылған болатын. Сыртқы істер министрлігі бізге өтініштерді қарау мерзімі тағы екі айға ұзартылғанын хабарлады. Бұл дегеніміз – жауапты біз қыркүйек айының ортасында ғана алатынымызды білдіреді»[45].

17 шілде, Ақмола облысы, Р. Самохвалова мен Түрген ауылының (Аршалы ауданы) тұрғындары Президент Қ. Тоқаевқа жүгініп, ауыз сумен қамтамасыз ету, сондай-ақ activ.kz операторы ұсынатын мобильді байланыс пен интернет сапасына қатысты мәселелерді шешуді сұрады. Ауылда тұрақты желілік қамту іс жүзінде жоқ, бұл тұрғындарды цифрлық қызметтерді пайдалану мүмкіндігінен айырып отыр[46].

17 шілде, Орал қаласы, М. Ескендірова, Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 488-бабы, 16 шілдеде қала әкімдігі ғимаратының жанында «Мен бейбіт митингілер мен пикеттер өткізу құқығын талап етемін» деген жазуы бар жейде киіп, аштық жариялауды қайта бастауға әрекеттенгені үшін 25 тәулікке қамауға алынды[47].

18 шілде, Ақтау қаласы, аппендицит дерті дер кезінде анықталмауы салдарынан 13 жасар ұлы Исмаилдан айырылған Ж. Азанова Денсаулық сақтау министрлігі жүргізген тексеру нәтижелерін алғаннан кейін, 24 шілдеде жеке пикет өткізу ниеті туралы мәлімдеді. Балаға төрт рет негізсіз түрде стационарға жатқызудан бас тартылған, оның жағдайы дұрыс бағаланбаған және сыни сәтте мамандар тобының қатысуымен медициналық кеңес ұйымдастырылмаған. Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті №2 емхана мен облыстық балалар ауруханасының жұмысында заңбұзушылықтарды анықтады. Қабылданған шараларды жеткіліксіз деп санаған Ж. Азанова жергілікті әкімдік ғимаратының алдына пикетке шығады[48].

21 шілде, Семей қаласы, Н. Сембаев, ҚР ҚК 258,405 баптары, алты жылға бас бостандығынан айырылған белгіленді, қылмыстық істер жөніндегі сот оны, тыйым салынған қоғамдық немесе діни бірлестіктердің қызметіне қатысқаны және террористік немесе экстремистік әрекеттерді қаржыландырғаны үшін кінәлі деп таныды. Сонымен қатар, Сембаев жәбірленушілер қорына 78 640 теңге төлеуге және жасырын сараптамаларға байланысты сот шығындары ретінде 1 751 625 теңге өтеуге міндеттелді[49].

21 шілде, Алматы қаласы, Е. Сабаншиев, белсенді әрі бұрынғы саяси тұтқын өзіне қатысты саяси астарлы қылмыстық іс қолдан жасалып жатқанын мәлімдеді. Ол жақын арада үйінде тінту жүргізіліп, өзінің тұтқындалуы мүмкін екенін болжап отыр[50].

21 шілде, Астана қаласы, KazTAG сайты DDoS-шабуылға ұшырап, салдарынан қызмет көрсетуде уақытша іркілістер орын алды деп хабарлайды агенттік тілшісі. «DDoS-шабуылдан қорғау жүйеміз сіздің мекенжайыңызға келетін трафиктің қалыптан тыс күрт өскенін анықтағанын хабарлаймыз. Осыған байланысты, шетелдік трафик шабуыл аяқталғанша бұғатталды. Қазақстан аумағынандағы трафикке шектеу қойылған жоқ. Сақ болуыңызды сұраймыз», — деп мәлімдеді бұлттық қызмет провайдері — «PS Internet Company» ЖШС [51].

21 шілде, Алматы қаласы, А. Омаров, журналист, әрі «Akhual Segodnya» YouTube-арнасының авторы Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 174-бабы бойынша екі ай мерзімге қамауға алынды. «Әділ сөз» сөз бостандығын қорғау қоры құқық қорғау органдары мен прокуратурадан Омаровтың ұсталуына қатысты ақпаратты – оның қай жерде екенін, қандай нақты қылмысты жасады деп күдіктеліп отырғанын және қандай ақпарат немесе жарияланымдар үшін тұтқындалғанын – шұғыл түрде беруге шақырып отыр. Қазіргі уақытта бұл мәселе бойынша ресми ақпарат жоқ, жайттың егжей-тегжейі анықталуда[52].

22 шілде, Қарағанды қаласы, Э. Ғазизова мен Д. Алина, тергеуге алынған тұлғалардың туыстары президент Қ. Тоқаевқа жүгініп, Қарағанды облыстық Полиция департаменті мен облыстық прокуратура тергеп жатқан қылмыстық іс бойынша заңдылықтың сақталуына қатысты мәселелерді қарастыруды сұрады. Аталған азаматтар сот үкімінсіз үш жылға жуық уақыт бойы тергеу изоляторында қамауда отыр. Олардың отбасылары іс барысындағы елеулі процессуалдық заң бұзушылықтарға назар аударады: мәселен, іске қатысы бар кейбір адамдар жеті ай тергеу изоляторында отырғаннан кейін ғана өзара танысқан, бұл жайт барлық күдіктілердің біртұтас ұйымдасқан қылмыстық топ ретінде әрекет еткені туралы болжамға күмән келтіреді[53].

22 шілде, Астана қаласы, адвокат Р. Керимова Freedom Holding Corp. басшысы Т. Турловқа көпшілік алдында жүгініп, KazTAG директоры А. Матаев пен редактор А. Касеновтің мүддесін қорғайтын адвокаттарға қарсы бағытталған ақпараттық шабуылдарға қатысты түсініктеме беруді сұрады. «Тимур Русланұлы, адвокаттар Р. Керимова, Е. Жигаленок және Ю. Малюковаға қарсы жасалған ақпараттық шабуылдарды қалай түсіндіресіз? Біздің WhatsApp аккаунттарымыз қалпына келтіру мүмкіндігінсіз бұғатталды (бұл – бұрын-соңды болмаған әрекет), ал Facebook парақшаларымыздың жұмысы тоқтатылды (әзірге алты айға), Telegram-да біз жеке деректердің жарияланып кеткені және «Роза Е.»-ге алимент төлеу қажеттігі туралы ойдан шығарылған хабарламаларды жүйелі түрде аламыз, SMS-тер негізгі телефон нөмірлерімізге келеді, сондай-ақ Өзбекстаннан қоңыраулар, Kaztour-дан растау кодтары және тағы басқадайлар» [54].

23 шілде, Орал қаласы, «Абырой» тәуелсіз бақылаушылар қауымдастығы Аумақтық сайлау комиссиясынан (АСК) алдағы құрылтай сайлауына бақылау жасауға тыйым салатын құжат алды. Шеттетілуге құжаттардың қазақша нұсқасындағы «бақылаушы» сөзінің жазылуы себеп болды, АСК пікірінше, сөз қате жазылған. «Құжаттарды дайындау кезінде біз «бақылаушы» сөзін қолдандық, алайда комиссия оның қате жазылғанын алға тартты. Олар «байқаушы» нұсқасының дұрыс екенін талап етіп отыр. Дәл осы жайт біздің шеттетілуімізге әкеп соқты», — деді «Абырой» қауымдастығының төрағасы Л. Ахмедьяров. Қауымдастық сотқа шағым түсіруді жоспарлап отыр[55].

24 шілде, Астана қаласы, адвокат Төлеген Шайқов былай деп хабарлады: «В. Мұстафинамен бірге, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 174-бабы бойынша айыпталған уақытша ұстау изоляторында отырған Азамат Омаровқа бармақшы болдық. Менің онымен кездесуіме екі сағат бойы рұқсат берілмеді. Тергеуші Омаровпен адвокатсыз, яғни менің қатысуымсыз кездесуге кіреді, ал маған ешкім ештеңе хабарламайды. Бұл қорғану құқығын шектеу болып табылады. Суретте іс бойынша берген менің бес өтінішхатым бар, мен олардың көшірмелерін оған бергім келген еді. Сол күні таңертең оның әйелі кездесуге келген болатын, бірақ оған құжаттарды тапсыруға рұқсат етілмеді, құжаттарды одан алып алған және қетіп бара жатқанда ғана оған қайтарған» [56].

24 шілде, Париж қаласы, Франция, «Шекарасыз тілшілер» (RSF) ұйымы тәуелсіз журналист А. Омаровтың екі айға қамауға алынуын айыптайды. Үкіметке қатысты сатиралық пікірлер айтылған бейнеролик үшін Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 174-бабы бойынша тұтқындалған. Оған тағылған «алауыздықты қоздыру» айыбы алынып тасталып, тәркіленген жабдығы қайтарылуы тиіс[57].

25 шілде, Қызылорда қаласы, №60 мекеме, Д. Мұхаммедкәрім, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 258 және 405-баптары бойынша жазасын өтеп жатқан сотталушы колониядағы ұстау жағдайларына наразылық ретінде батарейка (аккумулятор), жұтып қойды. Оның әкесі А. Тілепов бұл оқиға туралы «Азаттық» радиосына (RFE/RL қазақ қызметіне) хабарлап, ұлының денсаулығы нашарлағанын атап өтті, ол ұлының шілде айында Алматы маңындағы түрмеге ауыстыруды талап ету барысында «зиянды заттар жұтып қойғанын» айтты. Қылмыстық-атқару жүйесінің облыстық департаменті бұл ақпаратты растады[58].

25 шілде, Қостанайдағы «Nasha Gazeta» басылымының әлеуметтік желідегі парақшасы оқырмандар үшін қолжетімсіз болып қалды. Біз Instagram-нан зияткерлік меншікке қатысты пайдалану шарттарын бұзғаны үшін «аккаунттың уақытша бұғатталғаны» туралы хабарлама алдық. Салдарынан 220 мыңнан астам жазылушы жергілікті жаңалықтарды ыңғайлы түрде алу мүмкіндігінен айырылды. Редакция ұжымы бір айға жуық уақыт бойы бопсалаушылармен күресіп келеді. Бізге белгісіз біреуден нақты талап қойылған хабарлама келді: шағымдарды тоқтату үшін 1000 АҚШ долларын төлеу керек. Басылымды авторлық құқықты бұзды деген айыптаумен, олар біздің жарияланымдарымызға қатысты шағым түсіріп отыр[59].

27 шілде, Астана қаласы, «Otkir Kurek» тәуелсіз онлайн-басылымы сайлау науқаны кезінде қысымға ұшырағанын хабарлады. Журналистердің айтуынша, 23 шілдеден бері олардың Instagram парақшасын бұзу әрекеттері жасалып, авторлық құқықты бұзу туралы шағымдар негізінде жарияланымдары жаппай өшірілуде. Редакция мемлекеттік органдарды шабуылдардың артында тұрғандарды анықтауға, жағдайға құқықтық баға беруге және Meta платформаларындағы жазбалардың өшірілуін тоқтатуға жәрдемдесуге шақырды[60].

27 шілде, Орал қаласы, журналист Л. Ахмедьяров өзінің Facebook-тегі парақшасы бұғатталғанын хабарлады, бұл жағдай Президент Қ. Тоқаевтың Омбыда айтқан, Украинадағы «қақтығысты тоқтатып тұруға» шақырған мәлімдемесін жариялағаннан кейін орын алған. Сондай-ақ, Лұқпан Астанада белгісіз біреулердің көлігіне бояу шашып кеткенін мәлімдеді. Журналист Д. Егеубаева Instagram парақшасының бұғатталғанын хабарлап, өз аккаунтының «үнемі шабуылға ұшырайтынын, мезгіл-мезгіл жойылып, қайта қалпына келтіріліп отыратынын» атап өтті. Бұған қоса, *Uralskaya Nedelya* тәуелсіз басылымының Instagram парақшалары да бұғатталды[61].

27 шілде, Алматы қаласы, SmArt Point алаңында «Партияға мүше емес азаматтар үшін жаңа сайлау болмысы. Қоғамдық-саяси қозғалыстың құрылуы туралы хабарландыру» тақырыбында баспасөз мәслихаты өтті. Іс-шараға Мәжілістің соңғы шақырылымының бұрынғы депутаты — Г. Танашева, Мәжілістің бұрынғы депутаты — В. Дворецкий, Мәжіліс депутаттығына бұрынғы үміткер — Р. Амангелді және азаматтық белсенді — А. Ильяшев қатысты. Жиында партияға мүше емес азаматтарға арналған қозғалысты құру, 11 миллион адамның таңдау құқығынан айырылуы, халықтың талаптарын билікке жеткізу қажеттілігі, «халықтық келісімшарт» жобасын әзірлеу жоспары және басқа да мәселелер талқыланды[62].

27 шілде, Лондон, журналист И. Петрушова былай деп хабарлады: YouTube арнасында DINARION деп аталатын жалған желі пайда болды. Дәл осы атаумен журналист Динара Егеубаеваның арнасы жұмыс істейді. «Ол 23 шілдеде ашылған. Онда менің бейнем мен жасанды интеллект арқылы жасалған дауыс қолданылған үш бейнеролик бар», — деп жазды Динара Facebook желісінде. Ол көрермендер мен достарынан өзінің беделін түсіру мақсатында ашылғаны анық байқалатын бұл жалған арнаға қатысты шағым түсіруді сұрайды. Ол үшін экранның жоғарғы оң жақ бұрышындағы үш нүктені басып, «Пайдаланушыға шағымдану» (Report user) опциясын, содан кейін «Басқа адамның атын жамылу» (Impersonation) тармағын таңдау қажет[63].

27 шілде, «Құқықтық медиа-орталық» веб-сайтынан зиянды код табылды, ұйымның мәліметінше, бұл код хакерлік шабуыл кезінде енгізілген. Шабуылдаушылар жүйелік файлдардың кейбірін өзгертіп, зиянды скрипт орнатқан, соның салдарынан іздеу жүйелерінде үшінші тараптың мазмұны бар зақымдалған беттер көрсетілгенімен, қарапайым келушілер сайттың қалыпты жұмыс істеп тұрғанын көрген. Сондай-ақ Орталық енгізілген кодтың ресурсқа жасырын қолжетімділік беріп, сайт иелерінің хабарлауынсыз түрлі әрекеттерді орындауға мүмкіндік туғызғанын мәлімдеді[64].

28 шілде, Петропавл қаласы, облыстық соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасы А. Ақылбековтің Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігіне қарсы заңсыз қылмыстық қудалау салдарынан келтірілген моральдық зиянды өтеу туралы талап-арызына қатысты апелляциялық шағымды қарады. Шешім: Сот алқасы бірінші сатыдағы соттың шешімін өзгерту туралы қаулы шығарды. Сот Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігіне талапкерге моральдық зиянды өтеу ретінде 200 000 теңге, сондай-ақ 2 162 теңге көлеміндегі мемлекеттік баж салығын төлеуді міндеттеді. Талап-арыздың қалған бөлігі, соның ішінде 3 000 000 теңге өндіріп алу туралы талап қанағаттандырусыз қалдырылды [65][66].

29 шілде, Қостанай облысы, Рудный қаласы, Э. Гадулшина, қала әкімі В. Ионенконың ескі, қолданыстан шығарылған техникалар қойылған «Еңбек даңқы саябағын» құру бастамасына қарсы петиция жариялаған, интернетте КСРО-ға қатысты айтылған пікірлері үшін полиция қызметкерлері оны ұстап, алып кетті. Ол Рудный қалалық полиция басқармасының №201-кабинетінде шамамен сағат 17:00-ден 18:00-ге дейін ұсталды. Гадулшиннің айтуынша, оны ұстау немесе алып кетуге қатысты ешқандай ресми хаттама толтырылмаған және оған оның процессуалдық мәртебесі туралы хабарланбаған[67].

29 шілде, Соғысқа қарсы комитет, Адам құқықтары жөніндегі халықаралық қоғам (ISHR/IGFM) және «Кеме» (Ark) жобасының өкілдері Президент Қ. Тоқаевқа үндеу жолдап, белсенді Е. Емельянова мен шешенстандық құқық қорғаушы М. Мовлаевты Ресейге экстрадициялауды тоқтатуға, оларды босатуға және қауіпсіз елдерге кетуіне мүмкіндік беруге шақырды. Ресей Федерациясында оларға азаптау және күштеп жоғалып кету қаупі төніп тұр. «Соғысқа қарсы комитет өкілдері Германия үкіметін, Еуропалық комиссияны (ЕК) және Еуропа кеңесін екі белсендіні қорғау мақсатында ең жоғары саяси деңгейде араласуға шақырады», — делінген мәлімдемеде[68].

29 шілде, Алматы облысы, Д. Мұхамедкәрім, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 258 және 405-баптары, жеті жылға бас бостандығынан айырылған. Қазіргі уақытта оның әкесі Алмас Тлепов пен анасы Халимаш Рымбекқызы Алматы облысы полиция қызметкерлері тарапынан психологиялық қысымға ұшырауда. Астанаға сапар шегу үшін әуежайға бара жатқан көлігін полиция тоқтатты, содан кейін ол көлікті тастап, таксиге отырды, бірақ такси де тоқтатылды. Әке қысымға шыдай алмай, полиция қызметкерлеріне дөрекі сөздер айтты, ол Қызылордадан таңғы сағат 9-да ғана келген және ұлын көре алмағанына қатты күйзеліп тұрған болатын. Оған Астанаға ұшпау туралы ескерту жасалды, әйтпесе 15 тәулікке қамауға алынатынын ескерткен [69].

29 шілде, Орал қаласы, М. Ескендірова, Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 488-бабы, 25 тәулікке қамауға алынған, апелляциялық сот белсенді мен оның адвокатының төменгі сатыдағы сот шешіміне қарсы берген шағымын қарауға екі күн жұмсады. Белсенді қаланың орталық алаңында «бейбіт митингілер мен пикеттер өткізу құқығын талап ету» мақсатында аштық жариялағаны үшін қамауға алынған болатын. Судья В. Дмитриенко шағымды қанағаттандырудан бас тартты[70].

29 шілде, Алматы қаласы, сот С. Соляниктің Экология министрлігіне қарсы қоршаған ортаға қатысты ақпаратты ұсынбау, Көкжиде құмды алқабына қатысты геоэкологиялық және гидроэкологиялық зерттеулердің деректерін беруден бас тарту туралы 2026 жылғы 3 наурыздағы шешімді заңсыз деп тану мәселесі бойынша берген талап-арызына қатысты шешім жариялады. Сот талапты ішінара қанағаттандырды. «Қазақстан Республикасының Экология және су ресурстары министрлігі ақпаратты беруге міндеттелсін. Шешімнің негіздемесі: Ұсынылған уәждерге сүйене отырып, сот бас тартуды талап қоюшының мүддесіне кері әсер ететін әкімшілік акт деп таныды» [71].

29 шілде, Алматы облысы, ҚР Қылмыстық кодексінің 258 және 405-баптары бойынша жеті жылға бас бостандығынан айырылып, қазіргі уақытта № 60 мекемеде жазасын өтеп жатқан журналист Думан Мұхамедкәрімнің қарындасы А. Тлепованың Президент Қ. Тоқаевқа жолдаған өтініші: «Ағам Думан, Алматы облысындағы мекемеге ауыстыруды бірнеше рет сұраған болатын. Прокуратура мен Қылмыстық-атқару жүйесі департаментіне (ҚАЖД) жасалған өтініштер еш нәтиже бермеді. Думанның денсаулығы айтарлықтай нашарлады, әрі оны туыстарының барып көруіне мүмкіндік туғызу үшін жақын жерге ауыстыруға толық негіз бар. Сондықтан, заңға қайшы келмейтін бұл шараны жүзеге асырып, оны Қызылорда облысындағы мекемеден Алматы облысындағы мекемеге ауыстыруыңызды сұраймын» [72].

29 шілде, Алматы қаласы, Facebook саясаттанушы Димаш Әлжановтың аккаунтын бұғаттады, деп хабарлады журналист Д. Егеубаева. Бұғаттау себептері жарияланған жоқ[73].

30 шілде, Қазақстандағы конституциялық реформаның сыншыларға, тәуелсіз БАҚ-қа және интернеттегі сөз бостандығына қысымның күшеюімен қатар жүргені CIVICUS Monitor ұйымының жаңа баяндамасында айтылады. Авторлардың бағалауынша, 2026 жылдың қаңтары мен маусымы аралығында елдегі азаматтық бостандықтар кеңістігі тарыла берген. Олар референдумға «салиқалы бойкот» жариялауға шақырғаны үшін Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 150-бабы бойынша төрт жылға бас бостандығын шектеу жазасына кесілген заңгер О. Ержановтың ісін ерекше атап өтеді. CIVICUS Monitor Қазақстанды азаматтық кеңістігі репрессивті сипаттағы мемлекеттердің қатарына бұрынғыдай санауда[74].

30 шілде, Алматы облысы, Заречный кенті, № 14 мекеме, адвокат Ғ.Нұрпейісов барып, сотталғандар А. Кисымбаев пен Д. Макиннің құқықтарының сақталуын тексерді. Ақылжан адвокатқа Алматы облыстық сотының оның мерзімінен бұрын шартты түрде босатудан бас тартуға қатысты 2026 жылдың көктемінде берген жеке шағымын әлі қарамағанын хабарлады. Оның сирағының төменгі бөлігінде тұрақты ісіну байқалады. Д. Макиннің физикалық және психоэмоционалдық жағдайы жақсы. Ол ұстау жағдайларына қатысты ешқандай шағым айтқан жоқ. Дәуреннің тәртіптік жазалары немесе сөгістері жоқ[75].

30 шілде, Алматы қаласы, Г. Бажкенова, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 214, 189 және 274-баптары, үйқамақта отырған, Бостандық аудандық №2 сотындағы сот отырысы барысында айыпталушы сот тағайындаған қорғаушы О. Кимнен бас тарту туралы өтінішхат берді. «Заң бойынша Гүлнара бас тарту себебін түсіндіруге міндетті емес. Бұл жай ғана бас тарту», — деді О. Ким. Сот қорғаушыдан бас тарту туралы өтінішхатты қанағаттандырып, айыпталушыға Алматы қалалық адвокаттар алқасынан жаңа қорғаушы тағайындау туралы шешім шығарды[76].

30 шілде, Астана қаласы, «Өткір күрек» тәуелсіз медиа-ресурсының негізін қалаушы Н. Күмыспаева өз басылымының Instagramдағы парақшасының жойылғанын хабарлады. Ол парақшаның хакерлік шабуыл жасау әрекеттері қайталанғаннан кейін өшірілгенін айтады. «Олардың қолынан ол келмеген соң, авторлық құқықтың бұзылғаны туралы жаппай шағым түсіре бастады, нәтижесінде шамамен 10 жазба өшіріліп, артынша Meta компаниясы аккаунтты бұғаттап тастады», — деді Күмыспаева. Сондай-ақ ол Facebook-тағы өзінің жеке парақшасының да бұғатталғанын хабарлады[77].

31 шілде, Алматы қаласы, «Әділ сөз» қоры соңғы кездері орын алған бұғаттау оқиғалары мен кибершабуылдарға байланысты қатты алаңдаушылық білдіреді, соңғы кездері Қазақстанда әлеуметтік желідегі аккаунттарды бұғаттау және тәуелсіз журналистерге шабуыл жасауды қамтитын бұрын-соңды болмаған науқан байқалуда. «Құқықтық Медиа-Орталық» үкіметтік емес ұйымының веб-сайты кибершабуылға ұшырап, әлеуметтік желідегі аккаунттары бұғатталды. 2026 жылдың ақпан айында шабуыл салдарынан қордың YouTube арнасы жойылып кетті. Сондай-ақ, 19 бен 21 шілде аралығында KazTAG агенттігінің веб-сайты да шабуылға ұшырады[78].

31 шілде, Астана қаласы, жергілікті полиция қызметкері журналист әрі «Prosto Zhurnalistika» («Жай ғана журналистика») YouTube-арнасының авторы Л. Ахмедьяровқа келіп, одан полиция бөлімшесіне баруды сұрады. Бұл, Өскемен қаласының тұрғыны Котов есімді азаматтың көрінеу жалған ақпарат таратуға қатысты түсірген шағымына байланысты болды. Шағым арнаның Украинадағы соғысқа қатысқан адамдардың есімдері көрсетілген «Мен өмір сүргім келеді» («Хочу жить») жобасының тізімі көрсетілген шығарылымына қатысты еді. Мән-жай анықталғаннан кейін журналист босатылды[79].

31 шілде, Алматы қаласы, Алмалы аудандық соты, А. Матаев, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 254-бабы және 293-бабының 2-бөлігі, басқарушылық міндеттерді немқұрайлы орындау және бұзақылыққа кінәлі деп танылып, 3 жыл 6 ай мерзімге бас бостандығын шектеу жазасына кесілді және оған үш жыл бойы журналистік қызметпен айналысуға тыйым салынды. А. Қасенов ҚР Қылмыстық кодексінің 274-бабының 3-бөлігі бойынша, көрінеу жалған ақпарат таратуға кінәлі деп танылып, 2 жыл 6 айға бас бостандығын шектеу жазасына сотталды, алайда жазаны жеңілдететін мән-жайлар мен рақымшылық ескеріле отырып, мерзім 1 жыл 3 айға дейін қысқартылды және оған бес жыл бойы журналистік қызметпен айналысуға тыйым салынды. «Freedom Finance» пайдасына 165,4 миллион теңге көлеміндегі материалдық шығын өндіріп алынатын болды[80].

31 шілде, Алматы қаласы, заңгер Р. Өтепов былай деп хабарлады: «Құрметті оқырмандар, кеше менің TikTok парақшам бұғатталды, ал бүгін ережелерді бұзғаным және аккаунтымды қалпына келтіру мүмкін емес екені туралы хабарлама алдым. Мен бұл жағдайды тікелей өзімнің кәсіби қызметіммен байланыстырамын және бұған еш күмәнім жоқ. Бұл —бәріне бірдей ұнай бермейтін, әрі құптала бермейтін шындықты жеткізе алатын және жеткізе беретін менің жазбаларымнан қорқатын адамдар тарапынан жасалған кәдімгі IT-шабуыл» [81].

31 шілде, Астана қаласы, халықаралық іздеу жарияланған адамдар тізіміне елордалық журналист В. Сурганов енгізілді. Журналист әртүрлі бұқаралық ақпарат құралдарында жұмыс істеген және соңғы жылдары *Vedomosti Kazakhstana* интернет-басылымын басқарған.Ол, Insiderman интернет-жобасы мен *Vedomosti Kazakhstana* басылымының негізін қалаушы. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 274-бабы бойынша көрінеу жалған ақпарат таратуға қатысты іс аясында күдікті деп танылды. Іздеу жариялаушы ретінде сот көрсетілген, ал іздеу шараларын Есіл аудандық полиция басқармасы жүргізіп жатыр [82].

31 шілде, Астана қаласы, А. Омарова, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 174-бабы, екі айға қамауға алынған, сот «Akhual Segodnya» YouTube-арнасының авторы әрі саяси тақырыптағы әзіл-сықақ бейнероликтердің авторын қамауда қалдыруға шешім шығарды. А. Омароваға «әлеуметтік, ұлттық, рулық, нәсілдік, таптық немесе діни алауыздықты қоздыру» айыбы тағылды. Журналист қоғамда қызу пікірталас тудырған даулы жаңа шараларды жиі сынға алып, келеке етеді, ол өзіне тән мәнермен Қ. Тоқаевтың президенттік мерзім шектеулерін «қайта бастау» (нөлдеу) мәселесіне қатысты пікір білдірген болатын. Қазақстандық медиа қауымдастығы тәуелсіз журналистерге қысымның күшейгенін, сын айтушылардың тұншықтырылып жатқанын және ақпараттық кеңістіктің тарылып бара жатқанын мәлімдеуде [83].

31 шілде, Петропавл қаласы, А. Ахметов, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 174-бабы, сот діни алауыздықты қоздырдыруға айыпты деп танып, оны алты жылға бас бостандығынан айыру жазасына кесті. Іс материалдарына сәйкес, ол әлеуметтік желілерде тергеушілердің пікірінше, діни дұшпандықты қоздыру белгілері бар жазбаларды бірнеше рет жариялаған. Бұл жазбалардың қатарында ислам дінінің «қазақтарға қатысы жоқ» деген тұжырымдар, сондай-ақ Мұхаммед пайғамбарға қатысты қорлайтын пікірлер болған[84].

31 шілде, Астана қаласы, «Еркіндік қанаты» қоғамдық қоры Орталық сайлау комиссиясының шетелдік гранттар есебінен жобаларды жүзеге асыратын қазақстандық үкіметтік емес ұйымдарға (ҮЕҰ) қатысты шетелдік қаржыландыруға қатысты жаңа шектеулерді қолдану туралы сауалға нақты жауап бермегенін хабарлады. Ұйымның мәліметінше, маңызды мәселе шешімсіз күйінде қалып отыр: сайлауға қатысы жоқ жобалар үшін шетелдік қаржы алатын ҮЕҰ сайлауларда бақылау жүргізе ала ма? [85].

31 шілде, Астана қаласы, Құрылтайға сайлау қарсаңында, Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігі 2026 жылдың 13 шілдесінде бұқаралық ақпарат құралдары мен интернет қолданушыларына қосымша ескертулер – іс жүзінде қорқыту сипатындағы талаптар жариялады: «Бұқаралық ақпарат құралдары мен онлайн-платформаларды пайдаланушылар саяси партияның ар-намысын, қадір-қасиетін және іскерлік беделін көрінеу қаралайтын сайлауалды үгіт материалдарын немесе өзге де ақпаратты жариялаудан тартынуы тиіс». А. Балаева басқаратын министрлік бұл талаптарды орындамаған жағдайда әкімшілік жауапкершілікке тарту қаупін ескертеді[86].

31 шілде, Алматы қаласы, Кешеден бері әлеуметтік желілерде «ARA MEDIA» YouTube-арнасына қарсы ақпараттық шабуыл жүріп жатыр — арнаны жаптыруды көздеген қысым мен қуғындау әрекеттері байқалады. Алдымен «Qazaqstan» ұлттық арнасы «ARA MEDIA»-ны жаптыру мақсатында YouTube-ке шағым түсірді. Артынша әлеуметтік желілерде бірдей мазмұндағы жазбалар легі қаптап кетті. Журналист Қойшыбек Мүбәрактың айтуынша, «сөзбе-сөз сәйкес келетін пікірлер, біркелкі айыптаулар мен мақсатты шабуылдар барлық жерде бой көрсете бастады» [87].

31 шілде, Қызылорда қаласы, Е. Елшібаева, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 293 және 106-баптың 2-бөлігі, сегіз жылға бас бостандығынан айырылған белсенді жаза мерзімінің аяқталуынан кейін босатылды[88].

[1] https://tirek.info/zakirova-ya-podala-dosudebnuyu-pretenziyu-k-partii-amanat/?preview=true

[2] https://tirek.info/byl-zaderzhan-znamenityj-aktivist-goroda-ostanaj-ilyas-ajtzhan/?preview=true

[3] https://tirek.info/grazhdanin-kazahstana-roman-belov-soderzhitsya-v-sizo-v-orenburge/?preview=true

[4] https://lmc.kz/sud-uzakonil-sekretnost-gospodderzhki-chastnyh-smi-v-kazahstane/

[5] https://vlast.kz/novosti/69971-v-sude-po-delu-eks-glavnogo-redaktora-izdania-orda-gulnar-bazkenovoj-prohodat-11-poterpevsih.html

[6] https://bes.media/news/partiya-amanat-snyalas-s-viborov-deputatov-kurultaya-tsik/

[7] https://www.youtube.com/shorts/-lMWm51zZWg

[8] https://bureau.kz/novosti/odno-k-odnomu/

[9] https://bureau.kz/monitoring_2/mejdunarodnye_otchety_2/vsemirnyj-doklad-2026-kazahstan/

[10] https://kaztag.kz/ru/news/dver-zhurnalistov-byla-zablokirovana-v-khode-gromkogo-suda-v-almaty

[11] https://kaztag.kz/ru/news/neskolko-advokatov-po-delu-kaztag-zayavili-o-vzlome-whatsapp-

[12] https://tirek.info/srok-soderzhaniya-olzhas-dujsen-pod-arestom-istek-sejchas-ego-derzhat-pod-arestom-nezakonno/