ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ САЯСИ ҚУДАЛАУЛАР БОЙЫНША 2021 ЖЫЛҒЫ 1 ТАМЫЗДАН 31 ТАМЫЗҒА ДЕЙІНГІ АХУАЛҒА МОНИТОРИНГ ЖҮРГІЗУ


3 тамыз, Нұрсұлтан қаласы, саяси тұтқын Ербол Есхожин ҚР ҚК 405-бабы 1/2-бөлігі бойынша сот тыйым салған «Көше партиясы» экстремистік ұйымының қызметін ұйымдастырғаны үшін 2.5 жылға бас бостандығынан айырылды[1].

3 тамыз, Заречный кенті., ЛА — 155/14 мекемесі ҚР ҚК 256 және 174 баптары бойынша 2018 жылы 8 жылға бас бостандығынан айыруға сотталған Алмат Жұмағұлов  саяси тұтқын ҚДТ қозғалысын қолдағаны үшін ІІМ және әкімшілік қызметкерлері тарапынан денсаулыққа қасақана тәрізді  ауырлығы орташа зиян келтіргені үшін оған қарсы арандатушылық жасалғаны туралы хабарлады [2].

3 тамыз, Алматы қаласы, Валиев Дархан, Әлібеков Бақдәулет, Рахимжанов Ноян, Құрбанов Март, Көзиев Ермек, Баймағамбетова Диана, Қлышев Қайрат, Жексебаев Асхат, Жұманиязова Нинагүл, Жаукерова Гүлзипа, Бегімбетов Абай, Аспандиярова Дәметкан, Смағұлов Болат,  405-баптың 1/2 бөлігімен қылмыстық істер бойынша Алмалы аудандық сотында сот талқылауы басталды[3].

4 тамыз, Ақтөбе қаласы, Қаласов Аскар, ҚР ҚК 405-бабының 2-бөлігі бойынша кінәлі деп танылып, 2 жыл мерзімге бас бостандығын шектеу және 2 жыл қоғамдық-саяси қызметпен айналысуға тыйым салу түріндегі жаза тағайындалды [4].

4 тамыз, Нұрсұлтан қаласы, Онланбекқызы Асель, ҚР ҚК 405-бабы 1/2-бөлігі кінәлі деп танылып, 3 жылға бас бостандығын шектеу, 5 жылға телекоммуникация желілерін пайдаланып  қоғамдық-саяси қызметпен айналысуға тыйым салу, жыл сайын 100 сағаттан мәжбүрлі еңбекке тарту жазасы тағайындалды. Жәбірленушілердің өтемақы қорына 20 АЕК мәжбүрлі төлемді өндіріп алу белгіленді[5].

6 тамыз, Нұрсұлтан қаласы, Қайырбек Асқар ҚР ҚК 405-бабының 1/2-бөлігімен саяси тұтқын, тыйым салынған бірлестіктің қызметін «ұйымдастырды» және ҚДТ-ға қатысты деген айыппен 1,5 жылға бас бостандығынан айыру үкімімен келіспейтіндігінің белгісі ретінде аштық жариялады. Адвокат Гүлшат Дүйсенова оның клиенті тамақтан бас тартқанын, бес күн бойы тек су ішетінін хабарлады [6].

7 тамызда, Шымкент қаласы,  Аружан Дүйсебаева, оған қатысты әнші Сәкен Майғазиев тіркелмеген Қазақстанның Демократиялық партиясының белсендісі Аружан Дүйсебаеваны «кешіргенін» және Қаратау аудандық сотына берген ар-намысы мен абыройы туралы талапты қайтаратынын мәлімдеді [7].

10 тамыз, Шымкент қаласы, Сыздықбек Сәбит, ҚР ҚК 405-бабының 2-бөлігі. Пробация талабы бойынша С.Сыздықбекке сот бас бостандығын шектеуді 9 ай және 15 күн мерзімге бас бостандығынан айыруға ауыстырды және пробация қызметінде есепке тұрмағаны үшін 3 жыл бойы қоғамдық қызметпен айналысуға тыйым салды. Бұған дейін, 2021 жылғы 4 наурызда ол, ҚР ҚК 405-бабы 2-бөлігі бойынша сотталып, тыйым салынған «Көше партиясы» ұйымының қызметіне қатысқаны үшін 1.5 жылға бас бостандығынан шектелген болатын, сондай-ақ 3 жыл бойы қоғамдық-саяси қызметпен айналысуға тыйым салынды [8].

11 тамыз, Нұрсұлтан қаласы,  Жақыпова Әлия,  ҚР ҚК 405-бабы 2-бөлігі бойынша кінәлі деп танылып, қоғамдық-саяси қызметпен айналысу құқығынан айырумен  2 жыл мерзімге бас бостандығын шектеу жазасы тағайындалды, оның ішінде БАҚ пен телекоммуникация желілерін пайдалануға 3 жылдық мерзімге. Негізгі жазаны өтеудің барлық мерзімі ішінде жыл сайын 100 сағатқа мәжбүрлі еңбекке тартылды. Жәбірленушілердің өтемақы қорына Ә.Жақыповадан 27780 теңге көлемінде мәжбүрлі төлем өндіріп алынсын [9].

11 тамыз, Петропавл қаласы,  Широбокова Оксана ҚР ӘҚБтК 492-бабы 2-бөлігі (тіркеусіз немесе жеке басты куәландыратын құжаттарсыз тұру) бойынша 20419тг сомада әкімшілік жауапкершілікке тартылды. Қазақстан билігі оны саяси себептер бойынша бейбіт наразылықтарға қатысуға шақырғаны үшін қудалайды [10].

12 тамыз, Қызылорда қаласы, ЗК-169/5 мекемесінде жазасын өтеп жатқан саяси тұтқын Белгібаев Ержан наразылық белгісі ретінде өзінің ішіне жарақат салды. Бұған дейін, 16 шілдеде ол өз құқықтарының сақталмауына шағымданған. Бұл мекемедегі тұтқындар ұстау жағдайына үнемі шағымдануда. Сондай-ақ, осы мекеменің тағы 4 тұтқыны өзіне жарақат салды. Туыстары әкімшілік тарапынан «қысым көрсету» туралы айтады. Ресми орган алдымен дене мүшелерін зақымдау актісін жоққа шығарды, содан кейін оны растады [11].

11 тамыз, Алматы қаласы, Ахметов Ұласбек, ҚР ҚК 405-бабы 1/2-бөлігібойынша, Алмалы аудандық сотында сот тыңдауы басталды. Сот отырысы сотталушы Ұ.Ахметовтың құқығының көптеген бұзушылықтармен өтті. 24.10.20 жылдан бастап Ұ.Ахметов ЛА-155/18 мекемесінде қамауда отыр [12].

17 тамыз, Ақтөбе қаласы, Жаубатыров Асылхан, ҚР ҚК 405-бабы 2-бөлігі азаматтық белсендіге қатысты саяси уәжді сот болып өтті, онда ол соттан осы түні қайтыс болған әкесін жерлеуге жіберуді өтінді. Оған бас тартылды [13].

18 тамыз, Павлодар қаласы, Арон Едігеев (Атабек), саяси тұтқын, 15 жылдан астам қамауда отыр. АП-162/1 мекемесіне ҰАТ қатысушылары, оның ішінде адам құқықтары жөніндегі қазақстандық бюроның Павлодар филиалының басшысы Меруерт Шәкірова келді, ол қамаудағының денсаулығының көзге түсерлік нашарлау жағдайын тіркеді: «ол қолын және аяғын аздап қозғалтады, оған сотталғандардан «санитар» бекітілген»  [14].

19 тамыз, Орал қаласы, Орынбай Охасов, ҚР ҚК 405-бабы 2-бөлігі, 72 сағатқа қамауға алынды, күдікті мәртебесінде, одан әрі ол, соттың 21.08.2021 жылғы қаулысымен 2 айға, 21.10.2021 жылға дейін үй қамағына алынды [15].

20 тамыз, Орал қаласы, Ескендірова Мәруа, ҚР ӘҚБтК-нің 488-бабы 2-бөлігі бойынша, БҚО тұрғындарын 2021 жылдың 24 және 31 шілдесінде «Қазақ халқының даңқты қыздары»саябағында рұқсат етілмеген митингке қатысуға шақырғаны үшін 20 тәулікке қамауға алынды. № 2712-21-00-3 / 4565 МАӘС-ң шешімі оны митинг өткізді, бір жыл ішінде заңнамада белгіленген тәртіпті қайта бұзды деп айыптады [16].

21 тамыз, Алматы қаласы, Жанна Хабдулхакар. «Информбюро» интернет-порталындағы журналист Алматы қаласы әкімдігінің алдында жеке пикет өткізді, онда жеке медиа қызметкерлеріне төленетін декреттік төлем мөлшерінің төмендеуінен келіспейтінін білдірді. Журналистке әкімдік шенеунігі шығып, оның талаптарын әлеуметтік әл-ауқат басқармасына жіберуге уәде берді[17].

22 тамыз, Алматы қ., көп балалы аналар Тұңғатарова Сәния, Шабданова Гүлнұр, Байбөрінов Айдын, Кенженова Зәуре, Кенженова Ағиля және Құрманғалиева Назгүл ӘҚБтК-нің 425-бабы 1-бөлігі (халықтың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығы саласындағы заңнама талаптарын, сондай-ақ гигиеналық нормативтерді бұзу) бойынша балаларды мәжбүрлеп вакцинациялауға қарсы акция өткізгені үшін әрбіреуі 43 755 теңге сомасында айыппұлға тартылды.

23 тамыз, Атырау қаласы, Нұрлан Жолболов, адвокат елордада сот жүйесін реформалауды талап етіп, пикет өткізді . Адвокатты қолдауға елордалық он шақты әріптестер келді. Акцияны әкімдік қызметкерлері мен бірнеше жас азамат бақылады және видеоға жазып алды[18].

24 тамыз, Алматы қаласы, Айтбаев Марат, ҚР ӘҚБтК 488-бабы 11-бөлігі, 2021 жылғы 22 — тамызда Райымбек-Пушкин көшелерінің қиылысындағы аллеяның жанында балаларды мәжбүрлеп вакцинациялауға қарсы акция өткізгені үшін 15 тәулік қамауға алынды.

24 тамыз, Алматы қаласы, Алмалы аудандық сотында Қазақстан соты тыйым салған «ҚДТ» және «Көше партиясы» және оған «қатысу» қозғалыстарының қызметін ұйымдастыруда ҚР ҚК-нің 405-бабы 1/2-бөлігі бойынша айыпталған 13 азаматтық белсендіге қатысты сот процесі жалғасуда [19]. Сот отырысы сотталушылар құқығының толып жатқан бұзушылықтарымен өтіп жатыр.

25 тамыз, Алматы қаласы, Хуаныш Досжан, ҚР ӘҚБтК 488-бабы 11-бөлігі, 15 тәулік қамауға алынды, көп балалы аналардың 2021 жылғы 22 тамызда Райымбек-Пушкин көшелерінің қиылысындағы аллеяның жанындағы балаларды мәжбүрлеп вакцинациялауға қарсы акциясына қатысқаны үшін.

25 тамыз, Жаңаталап ауылы, Түркістан облысы, Асабаев Асылжан, ӘҚБтК-нің 488-бабы 2-бөлігі, 01.08.21 жылы Шымкент қаласы әкімдігінің алдында өткен наразылық аштыққа қатысқаны үшін «бейбіт жиналыстар туралы заңды қайталап бұзғаны» үшін 17 тәулік қамауға алынды [20].

25 тамызда Алматы қаласында Жанболат Мамайдың жақтастары «Нұр Отан» партиясы төрағасының орынбасары Бауыржан Байбектің сот шығындарын төлеуге «зекет» жинау бойынша қайырымдылық акциясына шықты. Акцияға «Мамай алаяқ» плакаттары бар белгісіз адамдар келіп, қайырымдылық қорабын тартып алды және белгісіз бағытқа алып кетті, полиция араласпады[21].

26 тамыз, Ақтөбе қаласы, Жаубатыров Асылхан, ҚР ҚК 405-бабы 2-бөлігі бойынша саяси уәжді іс бойынша соттың кезекті отырысы өтті. Ол 2019 жылғы 1 мамырдағы бейбіт наразылыққа қатысқаны үшін, сондай-ақ бос ақ қағаз парағы бар фотосурет үшін саяси себептермен қудаланады. Басқа белсенділермен бірге ол ақ бос қағаз парағымен челленджге қатысты [22].

26 тамыз, Орал қаласы, белсендісі Орынбай Охасов оның өмірі мен денсаулығына кезекті қауіп-қатер алды. Бұған дейін, 23 шілдеде ҰҚК қызметкері подполковник Рүстем Аманжолұлы Мұхамбеталиев, сол кезде УҰИ-да әкімшілік қамауда болған О.Охасовты өлтіремін деп қорқытқан [23].

26 тамыз, Ақтау қаласы, балдақпен жүріп-тұратын 3 топтағы мүгедек — Қаналиева Абзалды, біреудің  ұрып-соғу фактісі бойынша арыз жазған негізінде, пәтерден алып кетуге полиция қызметкерлері тырысты. Абзал бейнежазба жүргізген, қызметкердің біреуі телефонды тартып алуға тырысқан. Абзал, қызметкерлердің қолында шақыру қағазы болмағаны негізінде, шығудан бас тартты [24].

27 тамыз, Нұрсұлтан қаласы, Асқар Қайырбек. Нұр-сұлтан қаласының прокуратурасы маусым айында ҚР ҚК-нің 405-бабы 1/2-бөлігі бойынша тыйым салынған ұйымның «қызметіне қатысы бар» деген айыппен 1.5 жылға бас бостандығынан айыру жазасына кесілген белсенді Асқар Қайырбектің түрме мерзімін 2,2 жылға дейін ұзарту өтінішіне наразылық білдірді [25].

30 тамыз, Жаңаөзен қаласы,  белсенділердің мен тұрғындардың тобы міндетті вакцинацияға қарсы наразылық акциясын өткізді. Акцияға қатысушылар «Мәжбүрлі вакцинаға қарсымыз»  («Мы против принудительной вакцинации»), «Біздің таңдауымыз бар» («У нас есть выбор») деген жазулары бар плакаттарды қолдарында ұстады. Наразылық білдірушілер Жаңаөзен әкімдігіне қарама-қарсы алаңға жиналды, наразылық білдірушілерге Жаңаөзен қаласының әкімі шығып, жиналыстың «заңсыз» екенін мәлімдеп, тарап кетуге шақырды [26].

31 тамыз, Алматы қаласы, Ахметов Ұласбек, ҚР ҚК 405-бабы 1/2-бөлігі, тыйым салынған ұйымның «қызметіне қатыстылығы» және «Көше партиясы» қызметін ұйымдастырғаны үшін кінәлі деп танылып, қауіпсіздік деңгейі ең төмен мекемеде мерзімін өтеумен 2 жылға бас бостандығынан айырылды, қоғамдық-саяси қызметпен, әлеуметтік желілермен айналысуға 5 жылға тыйым салынды. Жәбірленушілердің өтемақы қорына 55560 теңге, сот шығындарын төлеуге 841 теңге өндіріп алынсын [27].


[1] https://rus.azattyq.org/a/31391395.html

[2] http://kuresker.org/archives/3926

[3] https://rus.azattyq.org/a/trial-of-13-acitivists-in-almaty/31392640.html

[4] https://rus.azattyq.org/a/31392896.html

[5] https://www.facebook.com/groups/ActivistsNotExtremists/permalink/3049276192058310/

[6] https://rus.azattyq.org/a/31396383.html

[7] https://rus.azattyq.org/a/31399305.html 

[8] https://rus.azattyq.org/a/31405830.html

[9] https://rus.azattyq.org/a/31405029.html

[10]https://qaharman.fund/%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8-%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82-%D0%B2%D1%8B%D0%BD%D0%B5/

[11] https://rus.azattyq.org/a/31404644.html?fbclid=IwAR0rdwo-O8RIk0_jicYYNAdO48eHDl1hBns2hwtPKHjpDN5AFqGqF5tpvkE

[12] http://tirek.info/ahmetov-ulasbek-sudebnye-slushaniya-v-almalinskom-rajonnom-sude-g-almaty/

[13] https://rus.azattyq.org/a/31415130.html

[14]  https://rus.azattyq.org/a/31418306.html

[15] https://rus.azattyq.org/a/31421273.html

[16] https://rus.azattyq.org/a/31420245.html

[17] https://rus.azattyq.org/a/31421484.html

[18] https://rus.azattyq.org/a/31420239.html

[19] https://rus.azattyq.org/a/kazakhstan-almaty-13-activists-charged-with-participation-in-illegal-organization-under-trial-25082021/31427473.html

[20] https://www.facebook.com/groups/ActivistsNotExtremists/posts/3063700990615830/

[21] https://rus.azattyq.org/a/31427910.html

[22] https://m.facebook.com/groups/ActivistsNotExtremists/posts/3068617790124150

[23] http://tirek.info/gde-tebya-pohoronit/

[24]https://www.facebook.com/groups/ActivistsNotExtremists/posts/3065228713796391/

[25] https://rus.azattyq.org/a/31431045.html

[26] https://rus.azattyq.org/a/31436307.html

[27] https://rus.azattyq.org/a/31438031.html